Fabryka nostalgii O fenomenie pamięci wieku dojrzałego - Draaisma Douwe

We wstępie do pierwszego wydania tej książki (z 1986 r.) zaznaczyłem, że pomimo lawinowego rozwoju mediów elektronicznych, drukarstwo długo jeszcze pozostanie wiodącym narzędziem środków masowego przekazu. Dziś, dwadzieścia lat po ukazaniu się owego podręcznika, nadal macie przed sobą tekst wydrukowany na papierze, nie zaś dostępny w postaci informacji czy książki elektronicznej. Co sprawia, że drukarstwo utrzymuje się w tak dobrej kondycji, zamiast powędrować na śmietnik historii? Powodów jest wiele. Książki, magazyny, plakaty, gazety codzienne, broszury, ulotki i inne materiały wydrukowane mają swoje zalety: nie wymagają specjalnych urządzeń, aby się z nimi zapoznać nie ulegają awariom łatwo je przenosić z miejsca na miejsce, a także utylizować. Miłośnicy tradycyjnych, papierowych książek i gazet docenią to, że mogą je zabrać ze sobą i przeczytać w dowolnym miejscu, a także bez trudu powrócić do przeczytanych już fragmentów. Także reklamodawcy inwestują w oferowanie swoich produktów i usług za pośrednictwem materiałów dostępnych drukiem, bo tych nie sposób wyłączyć czy zablokować tak, jak blokuje się niektóre reklamy internetowe. Paradoksalnie, ani rozwój telewizji, ani rosnąca popularność i dostęp do globalnej sieci nie tylko nie wyparły drukarstwa jako dziedziny przestarzałej, ale nawet przyczyniły się do jego rozwoju. Dzięki Internetowi znacznie wzrosła sprzedaż "zwykłych", papierowych książek, plakatów i magazynów z całego świata. Popularność telewizji stworzyła zapotrzebowanie na niezliczone tomy na temat programów, seriali, filmów i bohaterów szklanego ekranu. Inne dziedziny, w których drukarstwo znajduje zastosowanie bronią się same: ulice dekorują potężne drukowane reklamy, a najrozmaitsze produkty, które kupujemy, dostępne są w coraz to bardziej urozmaiconych opakowaniach - małych arcydziełach drukarstwa użytkowego...

Barcelona przełomu wieków XIX i XX. Miasto pełne błota, przekrętów, salonów gier, burdeli i spelunek przekształca się w piękną i funkcjonalną metropolię za sprawą dwóch wielkich wystaw światowych z 1888 i 1929 roku. Onufry Bouvila, sprytny wieśniak, przybywa do Barcelony w czasie przygotowań do pierwszej wystawy. Zatrudnia się przy roznoszeniu wśród robotników anarchistycznych ulotek, później wchodzi w spółkę z Efremem, siłaczem chroniącym go i pomagającym mu sprzedawać podejrzane pomady na porost włosów i szybko dorabia się fortuny. W wyniku licznych szwindli i morderstw Onufry Bouvila staje się jednym z najbardziej wpływowych ludzi w Hiszpanii. Bezwzględny, inteligentny i nieczuły Onufry ulega tylko kobietom. Pojawiają się w jego życiu trzy. Pierwsza - Delfina, odrażająca córka gospodarza pensjonatu, uczyni go bogatym, druga - Margarita, wytworne dziewczę z dobrego domu, da mu dzieci, trzecia - Maria, o oczach koloru karmelu, córka wynalazcy samolotu, stanie się miłością życia Onufrego. Wszystkie trzy kobiety pozwolą Onufremu na wspięcie się w barcelońskiej hierarchii towarzyskiej, społecznej i finansowej oraz na osiągnięcie wpływów politycznych w kraju. Onufry - jako prawdziwy reprezentant handlarzy katalońskich - zawsze potrafi wyczuć, skąd wieje wiatr, odpowiednio się ustawić i dobrze zainwestować pieniądze. Niestraszne mu rewolucje, przewroty ani zmiany polityczne. Jest uosobieniem katalońskiej zaradności, wytrwałości w czasach kształtowania się tożsamości regionu, pozostającego w wiecznym sporze z królewską Kastylią. W Mieście cudów Eduardo Mendoza portretuje mieszkańców Barcelony - czasem z ironią, czasem z czułością, nie bojąc się ukazać ich śmiesznych stron i przywar, brawury, małostkowości, ale i odwagi oraz rozmachu.